شنبه، ۳ دی ۱۳۹۰
حجتالاسلاموالمسلمين علی اکبر رشاد: پست سکولاریسم اکنون یک مسئله شده است
اولين سخنران بخش اول همايش «اسلام و سكولاريسم» با عنوان «مسأله سكولاريسم»، حجت الاسلام و المسلمين علي اكبر رشاد، رئيس پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي بود. وي در سخنان ضمن بررسی ریشههای سکولاریسم، دورههای طی شده فرآیند سکولاریزاسیون را تبیین کرد و گفت: امروز غرب درگیر مسئله پست سکولاریسم شده و ابعاد سکولاریسم گستردهتر و مبنای معرفتی یافته است.
به گزارش روابط عمومي كانون اندیشه جوان، علي اكبر رشاد با اشاره به این که این بحث فکری و معرفتی در ماههای اخیر از اهمیت قابل توجهی برخوردار شده است، گفت: سکولاریسم پیشینه تاریخی دارد، آنچه بیشتر مورد توجه واقع شده مسئلهای است که در قالب معاهده معروف درباره املاک کلیسا و انتقال مالکیت آن و خلع ید از کلیسا انجام پذیرفت.
ايشان به مرحله جديد از ابعاد سكولاريسم غربيها با عنوان «پست سكولاريسم» اشاره كرد و آنها را در حال بازگشت از سكولاريسم دانست و تصریح كرد كه بهرغم اینكه كلیسا نگران انزوای دین بود و سكولارهای افراطی نیز از فقدان تحقق اهداف خود دچار اضطراب بودند، اما هیچ یك از این دو به مقاصد خود دست نیافتند و دین به عنوان نیروی موثر به هیچوجه از عرصه اجتماع محو نشده است. وی اظهار داشت: در دوره جدید فرآیند دیگری از سکولاریزاسیون رخ میدهد و به معنای دیگر میتوان فهم دیگری از آن داشت به نوعی اذعان از شکست سکولاریسم و ندامت از سکولاریسم شکل میگیرد. همان طور که در پست مدرن گویی مقابله با مدرنیته رخ میدهد. در ایامی که در آن به سر میبریم بعد دیگری از این مقوله پیدا میشود. امروز ابعاد سکولاریسم گستردهتر شده و همه مبانی معرفتی دارند و میتوان برای آن مراتب مختلفی فرض کرد.
وی با بیان آنكه بهرغم تلاش غربیها، دین در طرز تلقی شهروندان از ساحت اخلاق سیاسی، اهمیت خود را همچنان حفظ كرده، افزود: هر چند سكولاریسم به سكولارایزسیون حقوقی و املاك كلیسا اطلاق شده اما اكنون كاربردهای متنوعی پیدا كرده و ابعاد آن بسیار گسترده تر شده است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ضمن اشاره به پیشینه تاریخی سكولاریزاسیون اظهار داشت آنچه بیشتر مورد توجه واقع شده مسئلهای است که در قالب معاهده معروف درباره املاک کلیسا و انتقال مالکیت آن و خلع ید از کلیسا انجام پذیرفت.
وی افزود: این امر یک مفهوم حقوقی سکولاریسم را تداعی میکند، اینکه اموال و امکانات کلیسا از حصر دستگاه کلیسایی خارج شود و از آن به تعبیری قدسی زدایی شود و در اختیار دولت غیردینی قرار بگیرد. با توجه به پیشینه تاریخی این مقوله و با توجه به کاربردهای متنوعی که این واژه در ادبیات معاصر پیدا کرده سهم این اصطلاح را باید به مراتب کاربردی و ابعاد آن را مشخص کرد.
حجتالاسلام رشاد گفت: باید به ادوار و بازههای زمانی توجه داشت که هراز چندی با ظهور یک متفکر یا یک رخداد معانی جدیدی یافته است. سکولاریسم به معنای مختلفی به کار میرود. این اصطلاح گاه با نگاه هستی شناسی به کار میرود و در ادبیات معاصر گاه به ملحدین سکولار گفته میشود که چندان بیسابقه نیست.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی یادآور شد: در برخی تعابیر سکولاریسم به دوره رونق فلسفه یونانی باز میگردد و اگر به این طرز تلقی اعتنا کنیم سکولاریسم به یک پیشینه طولانی پیوند میخورد. چیزی افزون بر 24 قرن در حوزه هستی شناسی سابقه مییابد. وي با بیان آنكه سكولار همچنین در معرفت شناسی نیز كاربرد دارد، افزود: سكولار در این معنا منشا تاریخی دارد بگونه ای كه بنیادگرایی عقل در تكوین معرفت، یك نوع نفی دین و یا نهی از ورود دین به عرصه معرفت قلمداد میشود.
رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: اگر این مطلب صحیح باشد كه دكارت مدرنیزم و تجددگرایی را بنا نهاد، بر این اساس میتوانیم برای او سهم عظیمی در جریان سكولارایزسیون قائل شویم.
وی تصریح کرد: مسیحیت گزارش شده و آنچه اکنون وجود دارد از حضرت مسیح نقل شده مسیحیت بیشریعت و دنیا گریز است و از دیدگاه فیلسوفان اجتماعی و جامعهشناسی و فلاسفه اجتماع مثل مارک و وبر مسیحیت ابزار، سرمایه و امکان به وجود آمدن سکولاریسم بوده است که چندان بیراه نیست. از حضرت مسیح نقل شده است که اعتنایی به امر دنیا نداشت، آخرت بسنده بود، دنیاگرا نبود و دنیاگر نیز نبود. اسلام معتقد است دنیا را باید آباد کرد و به آخرت اعتقاد داشت.
حجتالاسلام رشاد با تبیین نمونههای بسیاری در توضیح مسئله گذشت از دنیا و تدبیر حیات این جهانی انسان در مسیحیت گفت: ما قبول نداریم که حضرت مسیح بنای حکومت نداشت. اما به هر حال قرائت و تفسیر موجود چنین است. در دوران قرون وسطی گمان میشود که انحرافی در کلیسا رخ داده است. این روند در برخی بازههای زمانی تقویت شد.
این عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار داشت: دکارت با هستی شناسی انسان را گرانیگاه همه چیز قرار داد. کانت از دو جهت نقش وسیعتر و سهم گستردهتری در سکولاریسم دارد. کانت بر اخلاق و حقوق تاثیر گذاشت. فروکاستن دین تا حد برآیند اخلاق و انقطاع بنیادهای اخلاق از خداباوری و عدل از منزل درک و داوری در حوزه الهیات را ترویج میکرد و چون شاهدی از غیب رسیده توانست به سکولاریسم در حوزه معرفت کمک کند. پس از کانت ریشهها و بنیادهای سکولاریسم استوارتر میشود.
حجتالاسلام رشاد با تاکید بر اینکه پست سکولاریسم اکنون یک مسئله شده است گفت: در دانشگاه تهران هابرماس نیز به این موضوع اشاره کرد و اظهار داشت که مدرنیته آزمونی برای عصر ما شده است. این طرز تصور واقعیت ندارد و نیای پست سکولار اکنون این واقعیت را نشان داده است، پیشوند پست در سکولاریسم به این معنا است که فرد از سکولاریسم عبور کرده است.
همايش ملي اسلام و سكولاريسم روز سه شنبه 29 آذرماه در دانشگاه تهران تالار شيخ انصاري دانشكده حقوق در دو نوبت صبح و عصر برگزار شد.
عناوین دیگر :
انتشار صدوششمين شماره زمانه، طاهره صفارزاده؛ شاعر انديشههاي جهاني
حجتالاسلاموالمسلمين علی اکبر رشاد: پست سکولاریسم اکنون یک مسئله شده است
همايش ملي اسلام و سكولاريسم برگزار شد
همايش ملي «اسلام و سكولاريسم» برگزار ميشود
برگزاری نهمين نشست ويژهي همايش «اسلام و سكولاريسم»
کانون اندیشه جوان در سال 1377 برای پاسخگویی به نیازهای اندیشهای جوانان تأسیس شد.
